حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلاَ تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلاَّ قَاعِدًا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ . وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ " يَا عُمَرُ لاَ تَبُلْ قَائِمًا " . فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ . وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ . وَمَعْنَى النَّهْىِ عَنِ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لاَ عَلَى التَّحْرِيمِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنَ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ .
Âişe (r.anha)’dan aktarıldığına göre, şöyle demiştir: “Kim size Rasûlullah (s.a.v.)’in ayakta küçük abdest yaptığını söylerse inanmayın. Rasûlullah (s.a.v.), oturarak küçük abdestini yapardı.” Bu konuda Ömer, Büreyde ve Abdurrahman b. Hasene’den hadis rivâyet edilmiştir. Tirmîzî: “Âişe hadisi bu konuda en güzel ve en sahih hadistir” der. Ömer’in hadisi ise sadece Abdülkerim b. Ebî’l-Muhârik’in Nâfi’den, İbn Ömer’den ve Ömer’den rivâyeti olarak gelmiştir ve şöyledir: “Rasûlullah (s.a.v.) beni ayakta abdest bozarken gördü ve ‘Ey Ömer, ayakta abdest bozma’ buyurdu. Ben de bundan sonra ayakta abdest bozmadım.” Tirmîzî: Bu hadisi merfû olarak sadece Abdülkerim b. Ebî’l-Muhârik rivâyet etmiştir. Bu kimse hadisçiler yanında zayıf görülmüştür. Eyyûb es-Sahtiyânî onu zayıf kabul etmiş ve hakkında bazı sözler söylemiştir. Ubeydullah’ın Nâfi’den, onun da İbn Ömer’den rivâyet ettiğine göre Ömer (r.a.): “Müslüman olduğumdan beri ayakta abdest bozmadım” demiştir. Bu hadis Abdülkerim’in hadisinden daha sahihtir. Bu konudaki Büreyde hadisi mahfuz değildir. Ayakta küçük abdest bozmanın yasaklanması haramlık için olmayıp bir edep kaidesi içindir. Abdullah İbn Mes’ûd’dan rivâyete göre şöyle demiştir: “Edebe aykırı davranışlardan biri de ayakta abdest bozmaktır.”