حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ تَصَدَّقْتُ عَلَى أُمِّي بِجَارِيَةٍ وَإِنَّهَا مَاتَتْ . قَالَ " وَجَبَ أَجْرُكِ وَرَدَّهَا عَلَيْكِ الْمِيرَاثُ " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا كَانَ عَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ أَفَأَصُومُ عَنْهَا قَالَ " صُومِي عَنْهَا " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا لَمْ تَحُجَّ قَطُّ أَفَأَحُجُّ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ حُجِّي عَنْهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَلاَ يُعْرَفُ هَذَا مِنْ حَدِيثِ بُرَيْدَةَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَطَاءٍ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ ثُمَّ وَرِثَهَا حَلَّتْ لَهُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا الصَّدَقَةُ شَيْءٌ جَعَلَهَا لِلَّهِ فَإِذَا وَرِثَهَا فَيَجِبُ أَنْ يَصْرِفَهَا فِي مِثْلِهِ . وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ .
Büreyde (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Rasûlullah’ın (s.a.v.) yanında oturuyordum. Bir kadın geldi ve: “Ey Allah’ın Rasûlü! Ben anneme sadaka olarak bir câriye vermiştim, annem de öldü” dedi. Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Sevabın kesinleşti; miras da o câriyeyi sana geri verdi.” Kadın: “Ey Allah’ın Rasûlü! Annemin bir aylık oruç borcu vardı. Onun yerine oruç tutabilir miyim?” diye sordu. Rasûlullah (s.a.v.): “Onun yerine oruç tut” buyurdu. Kadın: “Ey Allah’ın Rasûlü! Annem hiç hac yapmamıştı. Onun yerine hac yapabilir miyim?” diye sordu. Rasûlullah (s.a.v.): “Evet, onun yerine hac yap” buyurdu. Tirmizî şöyle dedi: Bu hadis hasen sahihtir. Büreyde’nin hadisi olarak yalnız bu yoldan bilinmektedir. Abdullah b. Atâ, hadis âlimleri nezdinde güvenilir bir kimsedir. İlim adamlarının çoğunluğu bu hadisle amel ederler. Bir kimse bir sadaka verir, sonra da o sadaka kendisine miras kalırsa onu alması helâldir. Bazıları ise şöyle demiştir: “Sadaka, Allah için ayrılmış bir şeydir. Kişiye miras kalırsa onu benzeri bir yere harcaması gerekir.” Süfyân es-Sevrî ve Züheyr b. Muâviye bu hadisi Abdullah b. Atâ’dan rivâyet etmişlerdir.