حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامُ شَهْرٍ فَلْيُطْعِمْ عَنْهُ مَكَانَ كُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالصَّحِيحُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفٌ قَوْلُهُ . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَامُ عَنِ الْمَيِّتِ . وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ قَالاَ إِذَا كَانَ عَلَى الْمَيِّتِ نَذْرُ صِيَامٍ يَصُومُ عَنْهُ وَإِذَا كَانَ عَلَيْهِ قَضَاءُ رَمَضَانَ أَطْعَمَ عَنْهُ . وَقَالَ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ لاَ يَصُومُ أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ . قَالَ وَأَشْعَثُ هُوَ ابْنُ سَوَّارٍ . وَمُحَمَّدٌ هُوَ عِنْدِي ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى .
İbn Ömer’den (radıyallahü anh) rivâyet edildiğine göre Nebî (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Her kim ölür ve üzerinde bir aylık oruç borcu olursa onun adına her bir günün yerine bir fakir doyurulsun.” Ebû Îsâ dedi ki: İbn Ömer’in hadisini merfû olarak sadece bu şekliyle bilmekteyiz. İbn Ömer’den sahih olan, bu sözün mevkuf olarak rivâyet edilmesidir. Bu konuda ilim adamları ihtilaf etmişlerdir. Bir kısmı: “Ölen kimsenin yerine oruç tutulur” demiştir. Ahmed ve İshâk da bu görüştedir. Onlar şöyle dediler: “Ölünün üzerinde adak orucu varsa onun yerine oruç tutulur. Üzerinde Ramazan orucunun kazası varsa onun adına yemek yedirilir.” Mâlik, Süfyân ve Şâfiî ise: “Hiç kimse başka birinin yerine oruç tutamaz” demişlerdir. Eş’as, İbn Sevvâr’dır. Muhammed ise bana göre Abdurrahman b. Ebî Leylâ’nın oğlu Muhammed’dir.