حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ طَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَأَتَى الْمَقَامَ فَقَرَأَ :( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى ) فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ ثُمَّ أَتَى الْحَجَرَ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ قَالَ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . فَبَدَأَ بِالصَّفَا وَقَرَأَ : (إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يَبْدَأُ بِالصَّفَا قَبْلَ الْمَرْوَةِ فَإِنْ بَدَأَ بِالْمَرْوَةِ قَبْلَ الصَّفَا لَمْ يُجْزِهِ وَبَدَأَ بِالصَّفَا . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ وَلَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنْ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ فَإِنْ ذَكَرَ وَهُوَ قَرِيبٌ مِنْهَا رَجَعَ فَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَإِنْ لَمْ يَذْكُرْ حَتَّى أَتَى بِلاَدَهُ أَجْزَأَهُ وَعَلَيْهِ دَمٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ تَرَكَ الطَّوَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ إِلَى بِلاَدِهِ فَإِنَّهُ لاَ يُجْزِيهِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ . قَالَ الطَّوَافُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَاجِبٌ لاَ يَجُوزُ الْحَجُّ إِلاَّ بِهِ .
Câbir’den rivâyete göre, Nebî (sallallahü aleyhi ve sellem) Mekke’ye geldiğinde Kâbe’yi yedi defa tavaf etti. Makam’a gelerek, “Siz de İbrahim’in makamından bir namaz yeri edinin” âyetini okudu ve Makam’ın arkasında namaz kıldı. Sonra Hacerülesved’e gelip onu istilâm etti ve ardından, “Allah’ın başladığıyla başlarız” dedi. Safâ’dan başladı ve “Şüphesiz Safâ ile Merve Allah’ın şeâirindendir” âyetini okudu. Tirmîzî: Bu hadis hasen sahihtir. İlim adamları uygulamalarını bu hadise göre yaparlar. Sa’ye Merve’den önce Safâ’dan başlanır. Safâ’dan önce Merve’den başlanırsa bu yeterli olmaz ve Safâ’dan başlamak gerekir. Kâbe’yi tavaf edip Safâ ile Merve arasında sa’y yapmadan memleketine dönen kimse hakkında ilim adamları değişik görüşler ortaya koymuşlardır. Bir kısmı şöyle demiştir: Safâ ile Merve arasında sa’y yapmadan Mekke’den çıkan kimse, Mekke’ye yakınken hatırlarsa dönüp Safâ ile Merve arasında sa’y yapmalıdır. Memleketine dönünceye kadar hatırlamazsa bu yeterli olur, fakat kurban kesmesi gerekir. Süfyân es-Sevrî bu görüştedir. Kimi âlimler ise şöyle demişlerdir: Safâ ile Merve arasındaki sa’yi terk eder ve ülkesine dönerse bu yeterli olmaz. Şâfiî bu görüşte olup şöyle demiştir: Safâ ile Merve arasında sa’y yapmak vaciptir; hac ancak onunla geçerli olur.