حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ . قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ هَكَذَا رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ وَزِيَادُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ . وَرَوَى مَعْمَرٌ وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ وَمَالِكٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الْحُفَّاظِ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ . قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ . وَأَهْلُ الْحَدِيثِ كُلُّهُمْ يَرَوْنَ أَنَّ الْحَدِيثَ الْمُرْسَلَ فِي ذَلِكَ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ مُوسَى يَقُولُ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا مُرْسَلٌ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ . قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَرَى ابْنَ جُرَيْجٍ أَخَذَهُ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ زِيَادٍ وَهُوَ ابْنُ سَعْدٍ وَمَنْصُورٍ وَبَكْرٍ وَسُفْيَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ . وَإِنَّمَا هُوَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ رَوَى عَنْهُ هَمَّامٌ . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَشْىِ أَمَامَ الْجَنَازَةِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمَشْىَ أَمَامَهَا أَفْضَلُ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ . قَالَ وَحَدِيثُ أَنَسٍ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ مَحْفُوظٍ .
Zührî (r.a.)’den rivâyet edildiğine göre, şöyle demiştir: “Rasûlullah (s.a.v.), Ebû Bekir ve Ömer cenazenin önünden yürürlerdi.” Zührî diyor ki: Sâlim’in bana bildirdiğine göre babası, yani Ömer’in oğlu Abdullah, cenazenin önünden yürürdü. Tirmîzî: Bu konuda Enes’ten de hadis rivâyet edilmiştir. Tirmîzî: İbn Ömer hadisini İbn Cüreyc, Ziyâd b. Sa’d ve daha birçok kimse Zührî’den, Sâlim’den ve babasından, İbn Uyeyne’nin rivâyeti gibi rivâyet etmişlerdir. Ma’mer, Yûnus b. Yezîd, Mâlik ve hadis hâfızlarından daha birçok kimse Zührî’den, “Peygamber (s.a.v.) cenazenin önünden yürürdü” şeklinde rivâyet etmişlerdir. Zührî der ki: Sâlim, babasının cenazenin önünden yürüdüğünü bana haber vermiştir. Hadisçilerin hepsi bu konuda mürsel olan rivâyetin daha sahih olduğu kanaatindedirler. Tirmîzî: Yahyâ b. Mûsâ’dan işittim, şöyle diyordu: Abdurrezzâk, İbnü’l-Mübârek’in şöyle dediğini nakletti: “Bu konuda Zührî’den gelen mürsel hadis, İbn Uyeyne’nin hadisinden daha sahihtir.” İbnü’l-Mübârek diyor ki: “İbn Cüreyc’in bu hadisi İbn Uyeyne’den aldığı kanaatindeyim.” Tirmîzî: Hemmâm b. Yahyâ bu hadisi Ziyâd b. Sa’d, Mansûr, Bekir ve Süfyân yoluyla Zührî’den, Sâlim’den ve babasından rivâyet etmiştir. Hemmâm’ın kendisinden rivâyet ettiği bu Süfyân, Süfyân b. Uyeyne’dir. İlim adamları cenazenin önünden yürümek konusunda farklı görüşlere ayrılmışlardır. Rasûlullah (s.a.v.)’in ashâbından ve onlardan başkalarından bazı ilim adamları, cenazenin önünden yürümenin daha faziletli olduğu görüşündedirler. Şâfiî ve Ahmed’in görüşü de budur. Tirmîzî: Bu konuda Enes hadisi mahfuz değildir.