حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، كَانَ فِي عُقْدَتِهِ ضَعْفٌ وَكَانَ يُبَايِعُ وَأَنَّ أَهْلَهُ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ احْجُرْ عَلَيْهِ . فَدَعَاهُ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَهَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لاَ أَصْبِرُ عَنِ الْبَيْعِ . فَقَالَ " إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ هَاءَ وَهَاءَ وَلاَ خِلاَبَةَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ . وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا يُحْجَرُ عَلَى الرَّجُلِ الْحُرِّ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ إِذَا كَانَ ضَعِيفَ الْعَقْلِ . وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحْجَرَ عَلَى الْحُرِّ الْبَالِغِ .
Enes (r.a.)’den rivâyete göre, aklî melekelerinde zayıflık bulunan ve alışveriş yapan bir kimse vardı. Ailesi Peygamber (s.a.v.)’e gelerek: “Ey Allah’ın Rasûlü! Onun alışveriş yapmasını kısıtla” dediler. Bunun üzerine Allah’ın Nebisi (s.a.v.) onu çağırdı ve alışveriş yapmasını yasakladı. Adam: “Ey Allah’ın Rasûlü! Ben alışveriş yapmadan duramam” deyince Rasûlullah (s.a.v.): “Alışveriş yaptığında, ‘Al ver; aldatma yok’ de” buyurdu. Tirmîzî: Bu konuda İbn Ömer’den de hadis rivâyet edilmiştir. Enes hadisi hasen, sahih, garibtir. Bazı ilim adamlarının uygulaması bu hadise göredir. Onlar: “Hür bir kimse, aklı zayıf olduğu zaman alışveriş yapmaktan kısıtlanabilir” demişlerdir. Ahmed ve İshâk’ın görüşü de budur. Bazı ilim adamları ise hür ve ergenlik çağına ulaşmış kimsenin kısıtlanmasını uygun görmemişlerdir.