حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ " إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ فِي أَرْبَعِينَ يَوْمًا ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ إِلَيْهِ الْمَلَكَ فَيَنْفُخُ فِيهِ وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعٍ يَكْتُبُ رِزْقَهُ وَأَجَلَهُ وَعَمَلَهُ وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ فَوَالَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ ثُمَّ يَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيُخْتَمُ لَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُهَا وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ ثُمَّ يَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيُخْتَمُ لَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مِثْلَهُ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنِ الأَعْمَشِ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ . وَسَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ قَالَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ و هذا حديث حسن صحيح. وقد روى شعبة والثوري عن الأعمش نحوه. حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدٍ، نَحْوَهُ .
Abdullah b. Mes‘ûd şöyle dedi: Doğru sözlü ve doğruluğu tasdik edilmiş olan Rasûlullah (s.a.v.) bize şöyle anlattı: “Sizden birinizin yaratılışı annesinin karnında kırk günde toplanır. Sonra bir o kadar süre alaka, ardından bir o kadar süre mudga olur. Sonra Allah ona meleği gönderir; melek ona ruh üfler ve dört şeyi yazmakla emrolunur: Rızkını, ecelini, amelini ve bedbaht mı yoksa bahtiyar mı olacağını. Kendisinden başka ilâh bulunmayana yemin olsun ki sizden biri, kendisiyle cennet arasında yalnız bir arşın kalıncaya kadar cennet ehlinin amelini işler; sonra hakkında yazılmış olan hüküm onu geçer ve cehennem ehlinin ameliyle son bulur da oraya girer. Yine sizden biri, kendisiyle cehennem arasında yalnız bir arşın kalıncaya kadar cehennem ehlinin amelini işler; sonra hakkında yazılmış olan hüküm onu geçer ve cennet ehlinin ameliyle son bulur da oraya girer.” Tirmizî: Bu hadis hasen sahihtir. Muhammed b. Beşşâr, Yahya b. Saîd’den, A‘meş’ten, Zeyd b. Vehb’den ve Abdullah b. Mes‘ûd’dan bize aktarmıştır. Abdullah b. Mes‘ûd, Rasûlullah’ın (s.a.v.) kendilerine anlattığını söyleyerek hadisin bir benzerini rivâyet etmiştir. Bu hadis hasen sahihtir. Şu‘be ve Sevrî de A‘meş’ten bunun bir benzerini rivâyet etmişlerdir. Tirmizî: Bu konuda Ebû Hüreyre ve Enes’ten de hadis rivâyet edilmiştir. Ahmed b. Hasan’dan işittim; Ahmed b. Hanbel’den şöyle işittiğini söyledi: “Yahya b. Saîd el-Kattân gibisini şu gözlerimle hiç görmedim.” Bu hadis hasen sahihtir. Şu‘be ve Sevrî, A‘meş’ten bunun bir benzerini rivâyet etmişlerdir. Muhammed b. Alâ, Vekî‘ vasıtasıyla A‘meş’ten, o da Zeyd’den bu hadisin bir benzerini aktarmıştır.