حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، قال: حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قال: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ قَدِمْتُ مَكَّةَ فَلَقِيتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّ أَهْلَ الْبَصْرَةِ يَقُولُونَ فِي الْقَدَرِ . قَالَ يَا بُنَىَّ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ فَاقْرَإِ الزُّخْرُفَ . قَالَ فَقَرَأْتُ : (حم* وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ * إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ ) فَقَالَ أَتَدْرِي مَا أُمُّ الْكِتَابِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ فَإِنَّهُ كِتَابٌ كَتَبَهُ اللَّهُ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَقَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الأَرْضَ فِيهِ إِنَّ فِرْعَوْنَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَفِيهِ : (تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ ) قَالَ عَطَاءٌ فَلَقِيتُ الْوَلِيدَ بْنَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْتُهُ مَا كَانَ وَصِيَّةُ أَبِيكَ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ دَعَانِي أَبِي فَقَالَ لِي يَا بُنَىَّ اتَّقِ اللَّهَ وَاعْلَمْ أَنَّكَ لَنْ تَتَّقِيَ اللَّهَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ فَإِنْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا دَخَلْتَ النَّارَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمَ فَقَالَ اكْتُبْ . فَقَالَ مَا أَكْتُبُ قَالَ اكْتُبِ الْقَدَرَ مَا كَانَ وَمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى الأَبَدِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abdulvahid b. Süleym’den rivâyet edildiğine göre, şöyle demiştir: Mekke’ye geldim. Atâ b. Ebî Rebah’la karşılaştığımda kendisine: “Ey Ebû Muhammed! Basralılar kader konusunda birtakım şeyler söylüyorlar” dedim. Dedi ki: “Evladım, Kur’ân okuyor musun?” Ben de “Evet” dedim. “Zuhruf sûresini oku” dedi. Ben de: “Hâ Mîm. Apaçık Kitab’a andolsun ki, düşünüp kavrayabilesiniz diye biz onu Arapça bir Kur’ân yaptık. Şüphesiz o, katımızdaki Ana Kitap’ta bulunan, çok yüce ve hikmet dolu bir kitaptır” diye okudum. Bunun üzerine: “Ana Kitap nedir, bilir misin?” dedi. “Allah ve Rasûlü daha iyi bilir” dedim. Dedi ki: “O, Allah’ın gökleri ve yeri yaratmadan önce yazdığı bir kitaptır. Onda Firavun’un cehennemlik olduğu ve ‘Ebû Leheb’in iki eli kurusun; kurudu da’ âyeti yazılıdır.” Atâ diyor ki: Rasûlullah’ın (s.a.v.) sahâbîsi Ubâde b. Sâmit’in oğlu Velid ile karşılaştım ve kendisine: “Ölümü esnasında babanın vasiyeti neydi?” diye sordum. Dedi ki: Babam beni çağırdı ve şöyle dedi: “Ey evladım! Allah’tan sakın. Bil ki Allah’a ve kaderin tümüne, hayrına ve şerrine iman etmedikçe Allah’tan sakınmış olmazsın. Eğer bundan başka bir inanç üzere ölürsen cehenneme girersin. Çünkü ben Rasûlullah’ın (s.a.v.) şöyle buyurduğunu işittim: ‘Allah’ın ilk yarattığı şey kalemdir. Ona: Yaz, buyurdu. Kalem: Ne yazayım? dedi. Allah: Kaderi, olmuş ve ebediyete kadar olacak şeyleri yaz, buyurdu.’” Tirmizî: Bu hadis bu şekliyle garibtir.