حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَيْرُكُمْ - أَوْ أَفْضَلُكُمْ - مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُثْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسُفْيَانُ لاَ يَذْكُرُ فِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ . وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ وَشُعْبَةَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَهَكَذَا ذَكَرَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، غَيْرَ مَرَّةٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَصْحَابُ سُفْيَانَ لاَ يَذْكُرُونَ فِيهِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَهُوَ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ زَادَ شُعْبَةُ فِي إِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ وَكَأَنَّ حَدِيثَ سُفْيَانَ أَشْبَهُ . قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مَا أَحَدٌ يَعْدِلُ عِنْدِي شُعْبَةَ وَإِذَا خَالَفَهُ سُفْيَانُ أَخَذْتُ بِقَوْلِ سُفْيَانَ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَبَا عَمَّارٍ يَذْكُرُ عَنْ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ شُعْبَةُ سُفْيَانُ أَحْفَظُ مِنِّي وَمَا حَدَّثَنِي سُفْيَانُ عَنْ أَحَدٍ بِشَيْءٍ فَسَأَلْتُهُ إِلاَّ وَجَدْتُهُ كَمَا حَدَّثَنِي . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعْدٍ .
Osman b. Affân (r.a.)’den rivâyete göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “En hayırlınız veya en değerliniz, Kur’ân’ı öğrenen ve öğretendir.” Bu hadis hasen sahihtir. Abdurrahman b. Mehdî ve pek çok kimse bu hadisi Süfyân es-Sevrî’den, Alkame b. Mersed’den, Ebû Abdurrahman’dan ve Osman’dan, Peygamber’den (s.a.v.) rivâyet etmişlerdir. Süfyân hadisin senedinde Sa’d b. Ubeyde’yi zikretmemiştir. Yahya b. Saîd el-Kattân bu hadisi Süfyân ve Şu’be’den, Alkame b. Mersed’den, Sa’d b. Ubeyde’den, Ebû Abdurrahman’dan ve Osman’dan, Peygamber’den (s.a.v.) rivâyet etmiştir. Muhammed b. Beşşâr dedi ki: Bize Yahya b. Saîd, Süfyân ve Şu’be’den rivâyet etti. Muhammed b. Beşşâr dedi ki: Yahya b. Saîd, Süfyân ve Şu’be’den bunu birçok kez Alkame b. Mersed’den, Sa’d b. Ubeyde’den, Ebû Abdurrahman’dan ve Osman’dan, Peygamber’den (s.a.v.) bu şekilde zikretmiştir. Muhammed b. Beşşâr dedi ki: Süfyân’ın arkadaşları, onun rivâyetinde Sa’d b. Ubeyde’yi zikretmezler. Muhammed b. Beşşâr: “Bu daha sahihtir” dedi. Tirmizî dedi ki: Şu’be bu hadisin senedine Sa’d b. Ubeyde’yi ilave etmiştir. Süfyân’ın rivâyeti daha uygun görünmektedir. Ali b. Abdullah, Yahya b. Saîd’in şöyle dediğini aktarmıştır: “Bence hiç kimse Şu’be’ye denk değildir. Fakat Süfyân ona muhalefet ederse Süfyân’ın görüşünü alırım.” Tirmizî dedi ki: Ebû Ammâr’ın Vekî’den naklettiğine göre Şu’be şöyle demiştir: “Süfyân benden daha iyi ezberler. Süfyân bana bir kimseden ne rivâyet etmişse, o kimseye sorduğumda onu Süfyân’ın bana rivâyet ettiği gibi bulmuşumdur.” Bu konuda Ali ve Sa’d’den de hadis rivâyet edilmiştir.