حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ تَطَوُّعًا حَيْثُمَا تَوَجَّهَتْ بِهِ وَهُوَ جَاءٍ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ ثُمَّ قَرَأَ ابْنُ عُمَرَ هَذِهِ الآيَةَ : (وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ) الآيَةَ . قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَفِي هَذَا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَيُرْوَى عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الآيَةِ : (وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ) قَالَ قَتَادَةُ هِيَ مَنْسُوخَةٌ نَسَخَهَا قَوْلُهُ : (فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ) أَىْ تِلْقَاءَهُ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ . وَيُرْوَى عَنْ مُجَاهِدٍ، فِي هَذِهِ الآيَةِ : (أَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ) قَالَ فَثَمَّ قِبْلَةُ اللَّهِ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ النَّضْرِ بْنِ عَرَبِيٍّ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا .
İbn Ömer (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Rasûlullah (s.a.v.), Mekke’den Medîne’ye gelirken nafile namazlarını devesi üzerinde, devesi ne tarafa yönelirse yönelsin kılardı. Sonra İbn Ömer, Bakara sûresinin 115. âyetini okudu: “Doğu da batı da Allah’ındır...” İbn Ömer: “Bu âyet bu konuda indirilmiştir” dedi. Tirmizî: Bu hadis hasen sahihtir. Katâde’nin, “Doğu da batı da Allah’ındır. Nereye yönelirseniz Allah’ın vechi oradadır” âyeti hakkında şöyle söylediği rivâyet edilmiştir: “Bu âyetin hükmü kaldırılmıştır. Onun hükmünü, ‘Yüzünü Mescid-i Haram yönüne çevir’ âyeti kaldırmıştır”; yani ona doğru çevir. Muhammed b. Abdülmelik b. Ebî’ş-Şevârib, Yezîd b. Zürey‘ vasıtasıyla Saîd’den, o da Katâde’den bunu bize aktardı. Mücâhid’in, “Nereye yönelirseniz Allah’ın vechi oradadır” âyeti hakkında, “Orası Allah’ın kıblesidir” dediği rivâyet edilmiştir. Bunu Ebû Küreyb Muhammed b. Alâ, Vekî‘ vasıtasıyla Nadr b. Arabî’den, o da Mücâhid’den bize böylece aktardı.