Muvatta Malik

672 numaralı hadis

قَالَ مَالِكٌ وَبَلَغَنِي عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، مِثْلُ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ نَذْرٌ مِنْ رَقَبَةٍ يُعْتِقُهَا أَوْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ بَدَنَةٍ فَأَوْصَى بِأَنْ يُوَفَّى ذَلِكَ عَنْهُ مِنْ مَالِهِ فَإِنَّ الصَّدَقَةَ وَالْبَدَنَةَ فِي ثُلُثِهِ وَهُوَ يُبَدَّى عَلَى مَا سِوَاهُ مِنَ الْوَصَايَا إِلاَّ مَا كَانَ مِثْلَهُ وَذَلِكَ أَنَّهُ لَيْسَ الْوَاجِبُ عَلَيْهِ مِنَ النُّذُورِ وَغَيْرِهَا كَهَيْئَةِ مَا يَتَطَوَّعُ بِهِ مِمَّا لَيْسَ بِوَاجِبٍ وَإِنَّمَا يُجْعَلُ ذَلِكَ فِي ثُلُثِهِ خَاصَّةً دُونَ رَأْسِ مَالِهِ لأَنَّهُ لَوْ جَازَ لَهُ ذَلِكَ فِي رَأْسِ مَالِهِ لأَخَّرَ الْمُتَوَفَّى مِثْلَ ذَلِكَ مِنَ الأُمُورِ الْوَاجِبَةِ عَلَيْهِ حَتَّى إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ وَصَارَ الْمَالُ لِوَرَثَتِهِ سَمَّى مِثْلَ هَذِهِ الأَشْيَاءِ الَّتِي لَمْ يَكُنْ يَتَقَاضَاهَا مِنْهُ مُتَقَاضٍ فَلَوْ كَانَ ذَلِكَ جَائِزًا لَهُ أَخَّرَ هَذِهِ الأَشْيَاءَ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ مَوْتِهِ سَمَّاهَا وَعَسَى أَنْ يُحِيطَ بِجَمِيعِ مَالِهِ فَلَيْسَ ذَلِكَ لَهُ ‏.‏

İmam Malik'ten: Süleyman b. Yesar'ın da böyle bir fetvasını duymuştum. İmam Malik şöyle dedi: Bir kimse, azat edeceği bir köleye, oruca, sadakaya veya kurbanlık bir deveye dair adağı üzerinde olduğu hâlde ölür ve bunun malından yerine getirilmesini vasiyet ederse, sadaka ve kurbanlık deve malının üçte birinden karşılanır. Bunlar, kendileriyle aynı durumda olanlar dışında diğer vasiyetlere takdim edilir. Çünkü adaklardan ve diğerlerinden üzerine vacip olanlar, vacip olmadığı hâlde gönüllü olarak yaptığı şeyler gibi değildir. Bunlar, malının aslından değil, yalnızca üçte birinden karşılanır. Çünkü bunların malının aslından karşılanması caiz olsaydı, ölen kişi üzerine vacip olan bu gibi işleri, ölüm kendisine gelinceye ve mal mirasçılarının hakkı hâline gelinceye kadar geciktirir; sonra da kendisinden talep eden bir alacaklının bulunmadığı bu gibi şeyleri bildirirdi. Bu caiz olsaydı, bu işleri ölüm anına kadar geciktirip o zaman bildirir ve bunlar belki de malının tamamını kuşatırdı. Böyle bir yetkisi yoktur.

Muwatta Malik 672