Alimlerin Sözleri
İmam-ı Âzam Ebu Hanife Sözleri
“Bilgisiz kişilerle özellikle dinî konularda tartışmaya girme!”
“Her kim sana soru sorarsa sadece sorusuna cevap ver! Meseleyi fazla dağıtma!”
“Talebelerine, sanki onlar senin çocuklarınmış gibi eğil ki onların ilme arzuları artsın.”
“Biri arkandan çağırınca ona kulak verme! Çünkü arkalarından ancak hayvanlar çağırılır.”
“Namazlardan sonra kendine ait bir virdin (Allah’ı zikir, şükür, Kur’an tilaveti ve dua) olsun.”
“Her ay oruç tutacağın belirli günlerin bulunsun. Bu konuda başkaları seni örnek alsın.”
“Eşyalarını rastgele insanlara değil, güvendiğin kişilere teslim et! İşlerini de onlara gördür!”
“Olgunluğa erişmemiş yeni yetişmelerle çok konuşma, senli benli olma!”
“Çok gülmekten sakın, çünkü o kalbi öldürür.”
“Cimrilikten sakın! Aç gözlü ve yalancı olma! Saçmalama! Her işinde mürüvvetini, insanlığını muhafaza et!”
“Bir toplum seni öne geçirmedikçe ne namazda ne de başka işlerde onların önüne geçme!”
“Ezan okunduğunda hemen mescide koş!”
“Gençliğinde hep ilimle uğraş! Çünkü gençlik, gönlün ve zihnin bos ve temiz olduğu andır.”
“Senden başkalarının yaptığından daha çok ibadet ve taatte bulunmaya çalış ki ilmin meyveleri üzerinde görülsün.”
“Dünyalıklarına ve bulunduğun hâline güvenme! Çünkü Allah tüm bunlardan seni hesaba çekecektir.”
“Hocaların için dua ve istiğfarda bulun!”
“Avam arasında ne gül ne de tebessüm et, yılışık olma!”
“Kazançsız ve azıksız on yıl da kalsan ilimden yüz çevirme! Çünkü ilimden yüz çevirdiğinde maişet derdi, geçim sıkıntısı sana musallat olur.”
“Dünyaya çokça haris olma, gönül zenginliği içinde ol! Fakir olsan bile kanaatkârlığını, gönül zenginliğini ortaya koy!”
“Devlet başkanı sana bir mesele arz ettiğinde, söylediklerini kabul edeceğine kani olmadıkça o meseleyi çözmeyi kabul etme!”
“Avamın (sıradan seviyesiz ve bilgisiz insanların) arasında, sorulmadan rastgele konuşma!”
“Ancak ağır başlı bir şekilde yürü! Hoppa ve kaypak olma!”
“Mecbur kalmadıkça alış-veriş işleriyle uğraşma! Bu islerini güvendiğin kişilere gördür!”
“İnsanların sırlarını açığa vurma!”
“İlim meclislerinde kızma, kendini bilgisizlerle ölçme!”
“Yol ortasında oturma. Yok illa da oturacaksan hiç olmazsa mescitlerde otur! Dükkânlarda oturma!”
“Hiç kimseyi küçük görme! Kendi vakarını tanıdığın gibi başkalarının vakar ve haysiyetini de tanı!”
“İşlerinde aceleci olma!”
“Seninle istişare edenle sen de istişare et! Ancak rastgele insanlarla değil, seni Allah’a yaklaştıracağını bildiğin kişilerle.”
“Sokaklarda, mescitlerde yiyip içme! Yol kenarlarındaki çeşme ve sulardan su içme!”
“Dine davetin dışında heva ve heves ehli ile düşüp kalkma! Oyun oynama! Sövüp sayma!”
“Avamın ve tacirlerin yanında ilme ve dine ait olmayan sözlerden kaçın ki mala rağbet ve sevgin üzerinde durulmasın.”
“Âlimleri bulunan bir yere vardığında orada sadece sen varmış havasına bürünme! Halkı etrafına toplayıp çekip çevirmeye kalkışma! Onların hocalarına dil uzatma! Lüzumsuz ve yersiz tartışmalara girme! Delilsiz, kaynaksız konuşma! Onlardan biriymiş gibi ol! Yoksa sana haset ederler.”
“Allah için, hep göründüğün gibi ol! Nasılsan öyle görün! Tartışma anında korkak olma! Yoksa bildiklerini karıştırırsın, dilin tutulur kalır.”
“Ancak ilmi bir ihtiyaçtan dolayı devlet başkanı ile yakın ilişki içinde ol! Onun yanında ateş içerisindeymiş gibi ol! Çünkü sultan kendisi için istediğini başka hiç kimse için istemez.”
“Gereksiz yere çarsıya – pazara sıkça çıkma!”
“Kendini kontrol et, başkalarını gözet ki ilmin ile hem dünyan hem de ahiretinden yararlanılsın.”
“Ölümü çokça hatırla!”
“Şu adinin bayağısı olan dünyayı hep hakir gör, geçici olduğunu aklından çıkarma! Allah katında olanın daha hayırlı ve daha kalıcı olduğunu unutma!”
“İpek ve ipek karışımı elbiseleri giyme, ahmaklığa yol açar.”
“Her daim Allah’tan kork, emaneti eda et, seviyeli seviyesiz tüm insanlara nasihat et!”
“Hakk’ı söyleme konusunda sultan dâhil hiç kimseden korkma!”
“Kabirleri, ilmi ile amel eden zatları ve mübarek yerleri çokça ziyaret et!”
“İnsanların hatalarının ardına düşme, aksine onların güzelliklerini gör! Ancak dinî konularda hatalarını gördüklerini diğer insanlara bildir ki ondan sakınsınlar ve ona uymasınlar. Bu konuda hiç kimsenin makam ve mevkisinden çekinme ki hiç kimse dini bozmaya, bidatleri hortlatmaya cesaret edemesin. Çünkü Allah bu konuda senin ve dinin yardımcısıdır.”
“Konuşurken bağırıp çağırma! Lüzumsuz yere sesini yükseltme! Sakin ve ağırbaşlı ol!”
“Yalnız kaldığında olduğu gibi insanların yanında da Allah’ı zikret!”
“Her halükârda beyaz, açık renkli elbise giy!”
“Evlilik hayatinin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecek duruma gelmedikçe evlenme! Önce ilim talep et, sonra helal mal kazan, sonra da evlen!”
“Tartışma kurallarına uymayanlar ve çıkar elde etmek için tartışanlarla tartışma!”
“Bu öğütlerime sarıl ki Allah’ın izni ile önünde sonunda ondan faydalanasın. Beni de duandan unutma! Ben ancak senin ve Müslümanların maslahatları, yararlanmaları için bu tavsiyeleri yaptım.”