وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، سُئِلَ عَنْ عَبْدٍ لَهُ، وَلَدٌ مِنِ امْرَأَةٍ حُرَّةٍ لِمَنْ وَلاَؤُهُمْ فَقَالَ سَعِيدٌ إِنْ مَاتَ أَبُوهُمْ وَهُوَ عَبْدٌ لَمْ يُعْتَقْ فَوَلاَؤُهُمْ لِمَوَالِي أُمِّهِمْ . قَالَ مَالِكٌ وَمَثَلُ ذَلِكَ وَلَدُ الْمُلاَعَنَةِ مِنَ الْمَوَالِي يُنْسَبُ إِلَى مَوَالِي أُمِّهِ فَيَكُونُونَ هُمْ مَوَالِيَهُ إِنْ مَاتَ وَرِثُوهُ وَإِنْ جَرَّ جَرِيرَةً عَقَلُوا عَنْهُ فَإِنِ اعْتَرَفَ بِهِ أَبُوهُ أُلْحِقَ بِهِ وَصَارَ وَلاَؤُهُ إِلَى مَوَالِي أَبِيهِ وَكَانَ مِيرَاثُهُ لَهُمْ وَعَقْلُهُ عَلَيْهِمْ وَيُجْلَدُ أَبُوهُ الْحَدَّ . قَالَ مَالِكٌ وَكَذَلِكَ الْمَرْأَةُ الْمُلاَعِنَةُ مِنَ الْعَرَبِ إِذَا اعْتَرَفَ زَوْجُهَا الَّذِي لاَعَنَهَا بِوَلَدِهَا صَارَ بِمِثْلِ هَذِهِ الْمَنْزِلَةِ إِلاَّ أَنَّ بَقِيَّةَ مِيرَاثِهِ بَعْدَ مِيرَاثِ أُمِّهِ وَإِخْوَتِهِ لأُمِّهِ لِعَامَّةِ الْمُسْلِمِينَ مَا لَمْ يُلْحَقْ بِأَبِيهِ وَإِنَّمَا وَرَّثَ وَلَدُ الْمُلاَعَنَةِ الْمُوَالاَةَ مَوَالِيَ أُمِّهِ قَبْلَ أَنْ يَعْتَرِفَ بِهِ أَبُوهُ لأَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لَهُ نَسَبٌ وَلاَ عَصَبَةٌ فَلَمَّا ثَبَتَ نَسَبُهُ صَارَ إِلَى عَصَبَتِهِ . قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ الْمُجْتَمَعُ عَلَيْهِ عِنْدَنَا فِي وَلَدِ الْعَبْدِ مِنِ امْرَأَةٍ حُرَّةٍ وَأَبُو الْعَبْدِ حُرٌّ أَنَّ الْجَدَّ أَبَا الْعَبْدِ يَجُرُّ وَلاَءَ وَلَدِ ابْنِهِ الأَحْرَارِ مِنِ امْرَأَةٍ حُرَّةٍ يَرِثُهُمْ مَا دَامَ أَبُوهُمْ عَبْدًا فَإِنْ عَتَقَ أَبُوهُمْ رَجَعَ الْوَلاَءُ إِلَى مَوَالِيهِ وَإِنْ مَاتَ وَهُوَ عَبْدٌ كَانَ الْمِيرَاثُ وَالْوَلاَءُ لِلْجَدِّ وَإِنِ الْعَبْدُ كَانَ لَهُ ابْنَانِ حُرَّانِ فَمَاتَ أَحَدُهُمَا وَأَبُوهُ عَبْدٌ جَرَّ الْجَدُّ أَبُو الأَبِ الْوَلاَءَ وَالْمِيرَاثَ . قَالَ مَالِكٌ فِي الأَمَةِ تُعْتَقُ وَهِيَ حَامِلٌ وَزَوْجُهَا مَمْلُوكٌ ثُمَّ يَعْتِقُ زَوْجُهَا قَبْلَ أَنْ تَضَعَ حَمْلَهَا أَوْ بَعْدَ مَا تَضَعُ إِنَّ وَلاَءَ مَا كَانَ فِي بَطْنِهَا لِلَّذِي أَعْتَقَ أُمَّهُ لأَنَّ ذَلِكَ الْوَلَدَ قَدْ كَانَ أَصَابَهُ الرِّقُّ قَبْلَ أَنْ تُعْتَقَ أُمُّهُ وَلَيْسَ هُوَ بِمَنْزِلَةِ الَّذِي تَحْمِلُ بِهِ أُمُّهُ بَعْدَ الْعَتَاقَةِ لأَنَّ الَّذِي تَحْمِلُ بِهِ أُمُّهُ بَعْدَ الْعَتَاقَةِ إِذَا أُعْتِقَ أَبُوهُ جَرَّ وَلاَءَهُ . قَالَ مَالِكٌ فِي الْعَبْدِ يَسْتَأْذِنُ سَيِّدَهُ أَنْ يُعْتِقَ عَبْدًا لَهُ فَيَأْذَنَ لَهُ سَيِّدُهُ إِنَّ وَلاَءَ الْعَبْدِ الْمُعْتَقِ لِسَيِّدِ الْعَبْدِ، وَلَا يَرْجِعُ وَلَاؤُهُ إِلَى سَيِّدِهِ الَّذِي أَعْتَقَهُ.
Malik'e ulaştığına göre Saîd b. Müseyyeb'e, hür bir kadından çocukları olan bir kölenin çocuklarının velâsının kime ait olduğu soruldu. Saîd şöyle dedi: “Babaları azat edilmeden köle olarak ölürse onların velâsı annelerinin mevlâlarına aittir.” Malik dedi ki: “Mevlâlardan olan ve kocasıyla liân yapan bir kadının çocuğu da böyledir. Çocuk annesinin mevlâlarına nispet edilir ve onlar onun mevlâları olurlar. Çocuk ölürse ona mirasçı olurlar; bir suç işlerse diyetini öderler. Babası onu kabul ederse çocuk ona nispet edilir ve velâsı babasının mevlâlarına geçer. Mirası onların olur, diyeti de onlara aittir. Babasına ise had cezası uygulanır.” Malik dedi ki: “Araplardan olan ve kocasıyla liân yapan bir kadın da böyledir. Kendisiyle liân yapan kocası onun çocuğunu kabul ederse çocuk aynı konuma gelir. Ancak babasına nispet edilmediği sürece, annesinin ve anne bir kardeşlerinin paylarından sonra mirasının geri kalanı bütün Müslümanlara aittir. Liân çocuğunun velâ yoluyla annesinin mevlâlarına mirasçı kılınması, babası onu kabul etmeden önce nesebinin ve baba tarafından asabesinin bulunmaması sebebiyledir. Nesebi sabit olunca asabesine geçer.” Malik dedi ki: “Kölenin hür bir kadından olan çocukları hakkında bizce ittifak edilen hüküm şudur: Kölenin babası hürse, dede, yani kölenin babası, oğlunun hür kadından olan hür çocuklarının velâsını kendisine çeker ve babaları köle kaldığı sürece onlara mirasçı olur. Babaları azat edilirse velâ onun mevlâlarına döner. Babaları köle olarak ölürse miras ve velâ dedeye ait olur. Kölenin iki hür oğlu bulunur da bunlardan biri babası köleyken ölürse, baba tarafından dede velâyı ve mirası kendisine çeker.” Malik, hamileyken azat edilen ve kocası köle olan cariye hakkında şöyle dedi: “Kocası, kadın doğum yapmadan önce veya doğum yaptıktan sonra azat edilirse kadının karnındaki çocuğun velâsı annesini azat eden kimseye aittir. Çünkü annesi azat edilmeden önce o çocuğa kölelik hükmü ulaşmıştır. Bu çocuk, annesinin azat edilmesinden sonra kendisine hamile kaldığı çocuk gibi değildir. Annesinin azat edilmesinden sonra hamile kaldığı çocuğun babası azat edilirse velâsını kendisine çeker.” Malik, efendisinden kendisine ait bir köleyi azat etmek için izin isteyen ve efendisi de kendisine izin veren köle hakkında şöyle dedi: “Azat edilen kölenin velâsı, azadı yapan kölenin efendisine aittir. Velâ, onu azat eden efendisine dönmez.”