حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُمْ عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ " بَيْنَمَا أَنَا فِي الْحَطِيمِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ فِي الْحِجْرِ ـ مُضْطَجِعًا، إِذْ أَتَانِي آتٍ فَقَدَّ ـ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ فَشَقَّ ـ مَا بَيْنَ هَذِهِ إِلَى هَذِهِ ـ فَقُلْتُ لِلْجَارُودِ وَهْوَ إِلَى جَنْبِي مَا يَعْنِي بِهِ قَالَ مِنْ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ، وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مِنْ قَصِّهِ إِلَى شِعْرَتِهِ ـ فَاسْتَخْرَجَ قَلْبِي، ثُمَّ أُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءَةٍ إِيمَانًا، فَغُسِلَ قَلْبِي ثُمَّ حُشِيَ، ثُمَّ أُوتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ أَبْيَضَ ". ـ فَقَالَ لَهُ الْجَارُودُ هُوَ الْبُرَاقُ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ أَنَسٌ نَعَمْ، يَضَعُ خَطْوَهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ ـ " فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ، فَانْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ، فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا فِيهَا آدَمُ، فَقَالَ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالاِبْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَفَتَحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، إِذَا يَحْيَى وَعِيسَى، وَهُمَا ابْنَا الْخَالَةِ قَالَ هَذَا يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِمَا. فَسَلَّمْتُ فَرَدَّا، ثُمَّ قَالاَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ، فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَفُتِحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يُوسُفُ. قَالَ هَذَا يُوسُفُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ، ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ، ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَفُتِحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ إِلَى إِدْرِيسَ قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا هَارُونُ قَالَ هَذَا هَارُونُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّادِسَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قَالَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا مُوسَى قَالَ هَذَا مُوسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. فَلَمَّا تَجَاوَزْتُ بَكَى، قِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لأَنَّ غُلاَمًا بُعِثَ بَعْدِي، يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَكْثَرُ مَنْ يَدْخُلُهَا مِنْ أُمَّتِي. ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ، فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ. قَالَ نَعَمْ. قَالَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَرَدَّ السَّلاَمَ قَالَ مَرْحَبًا بِالاِبْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى، فَإِذَا نَبِقُهَا مِثْلُ قِلاَلِ هَجَرَ، وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ قَالَ هَذِهِ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى، وَإِذَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ، وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ. فَقُلْتُ مَا هَذَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ، فَنَهَرَانِ فِي الْجَنَّةِ، وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ. ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ، ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ، وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ وَإِنَاءٍ مِنْ عَسَلٍ، فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ، فَقَالَ هِيَ الْفِطْرَةُ أَنْتَ عَلَيْهَا وَأُمَّتُكَ. ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ. فَرَجَعْتُ فَمَرَرْتُ عَلَى مُوسَى، فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قَالَ أُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ. قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ، وَإِنِّي وَاللَّهِ قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ، وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لأُمَّتِكَ. فَرَجَعْتُ، فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، فَرَجَعْتُ فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ. قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ خَمْسَ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، وَإِنِّي قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ، وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لأُمَّتِكَ. قَالَ سَأَلْتُ رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ، وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ ـ قَالَ ـ فَلَمَّا جَاوَزْتُ نَادَى مُنَادٍ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي ".
Enes b. Malik'in Malik b. Sa'saa r.a.'dan rivayetine göre Allah'ın Nebii Sallallahu Aleyhi ve Sellem, İsra'ya götürüldüğü geceyi onlara anlatarak şöyle buyurmuştur: "Ben el-Hatim'de, ravi belki de el-Hicr'de demiştir, yatıyordum. Aniden bana birisi geldi. Şuradan şuraya kesti. Katade dedi ki: Onu, 'yardı' derken de dinlemişimdir. Ben yanımda bulunan el-Carud'a, 'Bununla neyi kastediyor?' dedim. O, 'Boğazının üst kısmından eteğine kadar' dedi. Yine onu, 'Göğsünün üst tarafından eteğine kadar' derken de dinlemişimdir. Kalbimi çıkardı. Daha sonra yanıma iman ile dolu altından bir leğen getirildi. Kalbim yıkandı, sonra içi dolduruldu. Ardından bana beyaz renkli, katırdan alçak, eşekten yüksek bir binek getirildi. El-Carud ona, 'Ey Ebu Hamza, o binek Burak mıdır?' dedi. Enes, 'Evet, o adımını gözünün gördüğü en son noktaya koyar' dedi. O bineğe bindirildim. Cibril beni alıp götürdü. Nihayet dünya semasına geldi ve açılmasını istedi. 'O kim?' diye soruldu. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona risalet verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, onun gelişi ne güzeldir' denildi ve kapı açıldı. İçeri girdiğimde orada Adem ile karşılaştım. 'Bu senin baban Adem'dir, ona selam ver' dedi. Ben de ona selam verdim. Selamımı aldıktan sonra, 'Salih oğluma ve salih nebiye merhaba' dedi. Sonra beni alıp ikinci semaya çıkardı ve açılmasını istedi. 'O kim?' diye soruldu. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona risalet verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, onun gelişi ne güzeldir' denildi. Kapı açıldı. İçeri girince teyze çocukları olan Yahya ve İsa'yı gördüm. 'Bu Yahya, bu da İsa'dır; onlara selam ver' dedi. Ben de selam verdim. Selamımı aldıktan sonra, 'Salih kardeşimize ve salih nebiye merhaba' dediler. Sonra beni alıp üçüncü semaya çıkardı ve açılmasını istedi. 'O kim?' denildi. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona risalet verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, bu geliş ne güzel geliştir' denildi ve kapı açıldı. İçeri girdiğimde Yusuf ile karşılaştım. 'Bu Yusuf'tur, ona selam ver' dedi. Ben de ona selam verdim. Selamımı aldıktan sonra, 'Salih kardeşime ve salih nebiye merhaba' dedi. Sonra beni alıp dördüncü semaya çıkardı ve açılmasını istedi. 'O kim?' denildi. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona risalet verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, onun gelişi ne güzeldir' denildi. Kapı açıldı. İçeri girdiğimde İdris'i gördüm. 'Bu İdris'tir, ona selam ver' dedi. Ben de ona selam verdim. Selamımı aldıktan sonra, 'Salih kardeşime ve salih nebiye merhaba' dedi. Daha sonra beni beşinci semaya çıkardı ve açılmasını istedi. 'O kim?' diye soruldu. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona risalet verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, onun bu gelişi ne güzel bir geliştir' denildi. İçeri girince Harun ile karşılaştım. 'Bu Harun'dur, ona selam ver' dedi. Ben de ona selam verdim. Selamımı aldıktan sonra, 'Salih kardeşe ve salih nebiye merhaba' dedi. Sonra beni alıp altıncı semaya çıkardı ve açılmasını istedi. 'O kim?' diye soruldu. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona risalet verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, onun bu gelişi ne güzeldir' denildi. İçeri girdiğimde Musa ile karşılaştım. 'Bu Musa'dır, ona selam ver' dedi. Ben de ona selam verdim. O da selamımı aldıktan sonra, 'Salih kardeşime ve salih nebiye merhaba' dedi. Yanından ayrılıp gidince ağlamaya başladı. Ona, 'Niçin ağlıyorsun?' diye soruldu. Şöyle dedi: 'Ağlayışımın sebebi, benden sonra nebi olarak gönderilen bir delikanlının ümmetinden cennete gireceklerin sayısının benim ümmetimden cennete gireceklerin sayısından daha fazla olmasıdır.' Sonra beni yedinci semaya çıkardı. Cibril kapının açılmasını istedi. 'O kim?' denildi. 'Cibril' dedi. 'Beraberinde kim var?' diye soruldu. 'Muhammed' dedi. 'Ona bi'set verildi mi?' diye soruldu. 'Evet' dedi. 'Ona merhaba, onun gelişi ne güzeldir' denildi. Girince İbrahim ile karşılaştım. 'Bu senin babandır, ona selam ver' dedi. Ben de ona selam verdim. Selamımı aldıktan sonra, 'Salih oğluma ve salih nebiye merhaba' dedi. Daha sonra Sidretu'l-Münteha bana yaklaştırıldı. Onun meyvesinin Hecer testilerini, yapraklarının fil kulaklarını andırdığını gördüm. 'Bu Sidretu'l-Münteha'dır' dedi. Orada dört nehir gördüm; ikisi gizli, ikisi açıktı. 'Bu nehirler nedir ey Cibril?' diye sordum. Dedi ki: 'Gizli olan ikisi cennetteki iki ırmaktır, açıktan akan ikisi ise Nil ile Fırat'tır.' Daha sonra bana el-Beytu'l-Ma'mur yaklaştırıldı. Sonra birinin içinde şarap, birinin içinde süt, birinin içinde bal bulunan kaplar getirildi. Ben süt bulunan kabı aldım. 'İşte bu, senin ve ümmetinin üzerinde olduğu fıtrattır' dedi. Sonra bana her gün elli namaz farz kılındı. Geri döndüğümde Musa'nın yanından geçtim. 'Sana ne emrolundu?' diye sordu. Ben, 'Her gün elli vakit namaz ile emrolundum' dedim. 'Senin ümmetinin her gün elli vakit namaz kılmaya gücü yetmez. Allah'a yemin ederim ki senden önce ben insanları denedim ve İsrailoğulları ile çok uğraştım. Rabbine dön de ondan ümmetinin yükünü hafifletmesini dile' dedi. Ben de döndüm, üzerimden onunu kaldırdı. Musa'nın yanına döndüm. Yine önceki gibi söyledi. Geri döndüm, üzerimden bir onunu daha kaldırdı. Musa'nın yanına geri geldim, bana aynısını söyledi. Tekrar geri döndüm, benden onunu daha kaldırdı. Yine Musa'nın yanına döndüğümde bana aynısını tekrar söyledi. Bir daha geri döndüm, her gün on vakit namaz kılmakla emrolundum. Geri döndüm, yine Musa aynısını söyledi. Tekrar geri döndüm. Her gün beş vakit namaz kılmakla emrolundum. Musa'nın yanına geri döndüğümde, 'Sana ne emrolundu?' diye sordu. Ben, 'Her gün beş vakit namaz kılmakla emrolundum' dedim. Bana, 'Senin ümmetin her gün beş vakit namaz kılamaz. Çünkü ben senden önce insanları denedim ve İsrailoğullarıyla alabildiğine uğraştım. Rabbine geri dön, ondan ümmetinin yükünü hafifletmesini dile' dedi. Allah Resulü buyurdu ki: 'Rabbimden çok istedim, artık utanıyorum; fakat onun emrine rıza gösteriyor ve teslim oluyorum.' Ayrılıp gidince bir münadi şöyle seslendi: 'Ben farz kıldığımı gerçekleştirdim ve kullarımın yükünü hafiflettim.'