حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، أَنَّ عَبْدَ الْحَمِيدِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ أَخْبَرَهُ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ: {وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ}. قَالَ: قَرَأَ الْقَعْنَبِيُّ الْآيَةَ، فَقَالَ عُمَرُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خَلَقَ آدَمَ، ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ، فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً، فَقَالَ: خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلْجَنَّةِ، وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ. ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ، فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً، فَقَالَ: خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلنَّارِ، وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ». فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَفِيمَ الْعَمَلُ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَيُدْخِلَهُ بِهِ الْجَنَّةَ. وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ، حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّارِ، فَيُدْخِلَهُ بِهِ النَّارَ».
Müslim İbnu Yesâr el-Cühenî anlatıyor: "Hz. Ömer'e (radıyallahu anh), 'Rabbin Benî Âdem'den, bellerinden zürriyetlerini alıp da onları nefislerine karşı şâhit tutarak: "Rabbiniz değil miyim?" diye işhâd ettiği vakit, "Belâ! Evet, Rabbimizsin, şâhidiz" dediler. Kıyamet günü "Bizim bundan haberimiz yoktu" demeyesiniz. Yahut: "Ancak önceden atalarımız şirk koştular, biz ise onlardan sonra bir zürriyet idik; şimdi o bâtılı tesis edenlerin yaptıklarıyla bizi helâk mı edeceksin?" demeyesiniz' (A'râf, 172-173) âyetinden soruldu. Hz. Ömer (radıyallahu anh) şu cevabı verdi: 'Bu âyetten Resûlullah'a (aleyhissalâtu vesselâm) da sorulmuştu. O şöyle açıkladı: Allah Teâlâ Hazretleri, Hz. Âdem'i yarattı, sonra sağ eliyle sırtını meshedip ondan bir zürriyet çıkardı ve: "Bunlar cennet içindir; bunlar cennet ehlinin ameliyle amel ederler" dedi. Rabb Teâlâ ikinci defa sırtını meshetti, ondan bir nesil daha çıkardı ve: "Bunları da cehennem için yarattım; bunlar da cehennem ehlinin amelini işleyecekler" dedi.' Cemaatten bir adam: 'Ey Allah'ın Resûlü! Kaderimiz ezelden yazılmış ise niye amel ediyoruz?' diye sordu. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) şu açıklamayı yaptı: 'Allah bir kişiyi cennet ehli olarak yaratmışsa onu cennet ehlinin amelinde çalıştırır. Öyle ki cennetliklerin bir ameli üzere ölür ve Allah da onu cennetine koyar. Aksine, bir kulu da cehennem ehli olarak yaratmışsa onu cehennemliklerin amelinde istimal eder. Öyle ki o da cehennemliklerin bir ameli üzere ölür, Allah da onu cehenneme koyar.'"