Kütüb-i Sitte

İbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ), "O gün zâlim kimse ellerini ısırıp: "Keşke Peygamber'le beraber bir yol tutsaydım, vay başıma gelene, keşke falancayı dost edinmeseydim. Andolsun ki beni, bana gelen Kur'ân'dan o saptırdı. Şeytan insanı yalnız ve yardımcısız bırakıyor" der" (Furkân 27-30) meâlindeki âyet hakkında şu açıklamayı yaptı: "Âyette zikri geçen zâlim Ukbe İbnu Ebî Muayt'tır. Zikri geçen dost (halîl) da Ümeyye İbnu Halef'tir. Dostun Übeyy olduğu da söylenmiştir. (Âyetin inişi bunlarla ilgilidir.) Şöyle ki: Ukbe bir yemek hazırlayarak Kureyş'in eşrafını dâvet eder. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) da onların arasındadır. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm), Ukbe kelime-i tevhidi söylemedikçe yemekten almayacağını söyledi. Ukbe bu isteği yerine getirdi. Bunun üzerine dostu olan Ümeyye İbnu Halef veya Übeyy ona gelerek: - Sâbiî mi oldun? dedi. Ukbe: - Hayır, ancak yemek yemeden evimden ayrılmasından utandım, diye cevap verdi. Übeyy: - Öyleyse, gidip onun yüzüne tükürmezsen ben de senden râzı olmayacağım! dedi. Ukbe, bu talebe müspet cevap vererek isteneni yaptı. Ceza olarak Bedir günü yakalanıp idam edildi. Bu rivayetin kaynağı asılda gösterilmemiştir. Ancak rivayeti mâna olarak Taberî, Tefsir'inde (18, 6), İbnu Abbâs rivayeti olarak kaydeder. Ayrıca el-Vâhidî, Esbâbü'n-Nüzûl'de (s. 191); Süyûtî, ed-Dürrü'l-Mensûr'da (5, 68) kaydetmiştir.

İbnu Mes'ud (radıyallahu anh) anlatıyor: "Hz. Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)'e: - Hangi günah daha büyük? diye sordum. Şu cevabı verdi: - Seni yaratmış olduğu halde Allah'a ortak koşmandır! - Sonra hangisi gelir? dedim. - Seninle beraber yiyecek korkusuyla çocuğunu öldürmendir! dedi. Ben tekrar: - Sonra ne gelir? dedim. - Komşunun helâli ile zina etmen! dedi. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın bu sözlerini teyiden şu meâldeki âyet nazil oldu: "Onlar ki Allah'ın yanında başka bir tanrıya tapmazlar, Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar, zina etmezler. Kim bunlardan birini yaparsa cezaya çarpar" (Furkân 68).