Riyazus Salihin

وعن أنس رضي الله عنه قال : كان رسُولُ الله ﷺ أَحْسَنَ النَّاسِ خُلُقاً.

Enes (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) ahlak yönünden insanların en güzeli idi. (Buhari, Edeb 112, Müslim, Mesacid 267)

وعنه قال: مَا مسَسْتُ ديباجاً وَلا حَرِيراً أَلينَ مِنْ كفِّ رَسولِ الله ﷺ، وَلاَ شَمَمْتُ رائحةً قَطُّ أَطْيَبَ مِنْ رَائحَةِ رَسُولِ الله ﷺ، وَلَقَدْ خَدَمْتُ رَسُولَ الله ﷺ عَشْرَ سِنِينَ، فَما قال لي قَطُّ: أُفّ، وَلا قال لِشَيْءٍ فَعَلْتُهُ: لِمَ فَعَلْتَهُ؟ وَلاَ لِشَيْءٍ لَمْ أَفْعَلْهُ: أَلَا فَعَلْتَ كَذا؟

Yine Enes (Allah ondan razı olsun)’den bildirildiğine göre şöyle demiştir: Ben Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in ellerinden daha yumuşak ne bir atlasa ne bir ipeğe dokunmuş değilim. Onun vücudunun kokusundan daha hoş bir koku da koklamadım. Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’e on yıl hizmet ettim; bana hiçbir sefer öf bile dememiştir. Yaptığım bir şeyden dolayı “Niçin böyle yaptın?” demediği gibi, yapmadığım bir şey sebebiyle “Şöyle yapsan olmaz mıydı?” da dememiştir.

وعن الصَّعب بن جَثَّامَةَ رضي الله عنه قال: أَهْدَيْتُ رسُولَ اللهِ ﷺ حِمَاراً وَحْشِيّاً فَرَدَّهُ عَلَيَّ، فلمَّا رأى مَا في وَجْهِي قال: إِنَّا لَمْ نَرُدَّهُ عَلَيْكَ إِلَّا أَنَّا حُرُمٌ.

Sa’b ibni Cessame (Allah ondan razı olsun) şöyle demiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’e bir yaban eşeği hediye etmiştim. Fakat kabul etmedi. Yüzüme bakıp da üzüldüğümü görünce: “Hediyeni ihramlı olduğumuz için almadık.” buyurdu.

وعن النَّواسِ بنِ سمعان رضي الله عنه قال: سألتُ رسُولَ الله ﷺ عن البِرِّ والإثمِ فقال: البِرُّ حُسْنُ الخُلُقِ، والإثمُ مَا حَاكَ في نَفْسِكَ، وَكَرِهْتَ أن يَطَّلعَ عَلَيْهِ النَّاسُ.

Nevvas ibni Sem’an (Allah ondan razı olsun) şöyle demiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’e iyilik ve günahın ne olduğunu sordum. Buyurdular ki: “İyilik güzel ahlaktır. Günah ise insanın kalbini tırmalayan ve başka kimselerin bilmesini istemediğin şeydir.”

وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما قال: لم يكن رسول الله ﷺ فاحشاً ولا متفحشاً، وكان يقول: إن من خياركم أحسنكم أخلاقاً.

Abdullah ibni Amr ibni As (Allah onlardan razı olsun) şöyle demiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in söz ve hareketlerinde hiçbir kötülük ve çirkinlik bulunmadığı gibi kötü ve çirkin olan şeylere de asla yönelmez ve şöyle buyururdu: “Sizin en hayırlı olanınız, ahlakı en güzel olanınızdır.”

وعن أبي الدرداء رضي الله عنه، أن النبي ﷺ قال: ما من شيء أثقل في ميزان المؤمن يوم القيامة من حسن الخلق، وإن الله يبغض الفاحش البذي.

Ebu’d-Derda (Allah ondan razı olsun)’dan bildirildiğine göre Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Kıyamet gününde mü’minin terazisinde güzel ahlaktan daha ağır bir şey bulunmaz. Allah, çirkin hareketler yapan ve kötü sözler söyleyen kişiden nefret edip buğzeder.”

وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: سئل رسول الله ﷺ عن أكثر ما يدخل الناس الجنة؟ قال: تقوى الله وحسن الخلق. وسئل عن أكثر ما يدخل الناس النار، فقال: الفم والفرج.

Ebu Hüreyre (Allah ondan razı olsun) şöyle demiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’e, insanların cennete girmelerine en çok sebep olan şeyin ne olduğu soruldu. Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem): “Allah’a karşı takvalı olmak ve güzel ahlaklı olmaktır”, buyurdu. İnsanların cehenneme girmelerine en çok sebep olan şeyin ne olduğu sorulunca da: “Ağız ve cinsel organdır”, buyurdu.

وعنه قال: قال رسول الله ﷺ: أَكْمَلُ المُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ.

Ebu Hüreyre (Allah ondan razı olsun)'den rivayet edildiğine göre Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “İmanı en olgun olan kimseler, ahlakı en güzel olan kimselerdir. En hayırlılarınız, hanımları için en hayırlı davranışta bulunanlardır.” (Tirmizi, Rada 11)

وعن عائشة رضي الله عنها قالت: سمعت رسول الله ﷺ يقول: إِنَّ المُؤْمِنَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ الصَّائِمِ القَائِمِ.

Aişe (r. anha), Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’i şöyle buyururken işittim, dedi: “Mümin bir kimse, güzel ahlakı sayesinde gece ibadet eden, gündüz oruç tutan kimselerin derecesine ulaşır.” (Ebu Davud, Edeb 7)

وعن أبي أُمَامَةَ الباهليِّ رضي الله عنه قال: قال رسول الله ﷺ: أَنَا زَعِيمٌ بِبَيْتٍ فِي رَبَضِ الجَنَّةِ لِمَنْ تَرَكَ المِرَاءَ، وَإِنْ كَانَ مُحِقًّا، وَبِبَيْتٍ فِي وَسَطِ الجَنَّةِ لِمَنْ تَرَكَ الكَذِبَ، وَإِنْ كَانَ مَازِحًا، وَبِبَيْتٍ فِي أَعْلَى الجَنَّةِ لِمَنْ حَسُنَ خُلُقُهُ.

Ebu Umame el-Bâhilî (Allah ondan razı olsun)'den rivayet edildiğine göre Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Haklı bile olsa insanlarla mücadele ve didişmeyi terk eden kimseye cennetin bir kıyısında köşk verileceğine ben kefilim. Şaka bile olsa yalanı terk eden kimseye cennetin merkezi yerinde bir köşk verileceğine ben kefilim. Ahlakını güzelleştiren kimseye de cennetin yüksek yerlerinden bir köşk verileceğine kefilim.” (Ebu Davud, Edeb 7)

وعن جابر رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: إن مِنْ أحبكُم إليَّ، وَأَقْرَبِكُم مِنِّي مَجْلِساً يَوْمَ القِيَامَةِ، أَحَاسِنكُم أَخلاقاً. وإن أَبْغَضَكُم إليَّ، وَأَبْعَدَكُمْ مِنِّي يَوْمَ الْقِيَامَةِ، الثَّرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ وَالمُتَفَيْهِقُونَ. قالوا: يا رسولَ الله قَدْ عَلِمْنَا الثَّرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ فَمَا المُتَفَيْهِقُونَ؟ قال: المُتكَبِّرُونَ.

Cabir ibni Abdullah (Allah ondan razı olsun)'den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “İçinizde en çok sevdiğim kişi ve kıyamette bana en yakın mesafede bulunacak kimse, iyi huy ve iyi ahlak sahibi olanlarınızdır. En sevmediğim ve kıyamet günü bana en uzak mesafede bulunacak kimseler ise, güzel sohbet ediyor dedirtmek için, sözünü beğendirmek için avurdunu şişire şişire laf edenler ve bilgiçlik taslamak için lügat parçalayanlardır.” Ashab: “Ya Rasûlallah, uzun uzun konuşanları ve avurt şişirenleri bildik ama mütefeyhık dediğiniz kimseler kimlerdir?” deyince Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem): “Kibirlenen, büyüklük taslayan kimselerdir.” buyurdu. (Tirmizî, Birr 71)